İran: ABD-İsrail saldırısı “varoluşsal savaş” olur
İran’ın Karşılaştığı Tarihi Kriz: Bölgesel ve Küresel Etkileri
İran, son on yılların en büyük krizlerinden biriyle yüzleşiyor. İç huzursuzluk, ekonomik istikrarsızlık ve ABD ile İsrail ile artan gerilim arasında Tahran, derin bölgesel ve küresel etkileri olan tehlikeli bir ortamda yol almaya çalışıyor. Bu makalede, İran’daki mevcut durumu ve bunun olası sonuçlarını ele alacağız.
ABD’nin Askeri Yığınağı ve Tahran’ın Tepkisi
Son zamanlarda, ABD’nin İran çevresinde gerçekleştirdiği önemli askeri yığınak dikkat çekiyor. Eklenen deniz kuvvetleri, uçaklar ve destek unsurları ile gerilimler tırmanıyor. Bu yığının, son on yıllardaki en büyük ABD askeri yoğunlaşması olarak görülmesi, potansiyel bir çatışma hazırlığı olarak yorumlanıyor ve Tahran’dan sert uyarılar alıyor.
İkinci Dönemdeki Strateji Değişiklikleri
ABD Başkanı Donald Trump, ikinci döneminin ilk yılında İran’da bir rejim değişikliği stratejisi izlemeye başladı. Geçen yıl, İsrail’in “üstten yönetim çöküşü, alttan ayaklanma” olarak bilinen bir strateji çerçevesinde dramatik bir askeri kampanya başlattığı bildirildi. İsrailli ve Amerikalı planlayıcılar, üst düzey İran siyasi, askeri, güvenlik ve nükleer yetkililerin öldürülmesinin, halkın rejim değişikliğini benimsemesini sağlayacağını ve sokaklara dökülmesini bekliyorlardı.
Protestolar ve Tepkiler
Eylül 2025’te, ekonomik sıkıntılar yeni bir protesto dalgasını ateşledi. Tahran’daki tüccarların rialın çöküşünü ve artan yaşam maliyetlerini protesto etmek için sokağa çıkmasıyla huzursuzluk hızla diğer şehirlere yayıldı. ABD ve İsrail, bu durumu “alt katman ayaklanması, üst katman askeri saldırı” stratejisi ile değerlendirmeye çalıştı.
Halkın Direnişi ve Hükümetin Kontrolü
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, İsrail ile bağlantılı ağların protestolara sızarak çatışmaları artırdığını ve şiddet eylemlerine neden olduğunu iddia etti. Ancak bu strateji, halkın şiddet dolu sızmalara karşı duyduğu tiksintiyi artırarak, hükümetin organize ettiği bir mitinge katılımı artırdı. İran güvenlik güçleri, iç ağları çökerterek ve dış iletişimi keserek, binlerce kişiyi tutuklayarak ABD’nin doğrudan askeri müdahale planlarını zor durumda bıraktı.
Gelecek Senaryoları ve Bölgesel Dinamikler
Trump’ın, İran’ın en üst lideri Ayetullah Ali Hamaney’i devirmek için zamanın geldiğini belirtmesi, bu durumu daha da karmaşık hale getiriyor. Bu durum, Venezuela’daki çabalara benzer bir senaryo olarak değerlendiriliyor. İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian, böyle bir girişimin ülke için tam ölçekli bir savaş anlamına geleceği konusunda uyarıda bulundu.
İran’ın Geleceği Üzerindeki Etkenler
İran’ın geleceğini şekillendirecek birçok faktör bulunuyor. Bunların arasında iç yönetim, ekonomik zorluklar ve sosyal uyum yer alıyor. Ekonomik sıkıntılar, işsizlik ve yolsuzluk halkın huzursuzluğunun temel kaynaklarıdır. Hükümet, şu an için kontrolü yeniden sağlamış olsa da, artan fiyatlar ve enflasyon halkın sabrını zorlayabilir.
Sonuç ve Çağrı
İran’daki bu karmaşık durum, bölgedeki genel istikrar için büyük riskler taşıyor. Trump’ın, İran ile karşılıklı fayda sağlayacak bir anlaşma yapma yoluna gidip gitmeyeceği belirsizliğini koruyor. Okuyucular, konu hakkında ne düşündüğünüzü paylaşabilir veya benzer makaleleri okuyarak daha fazla bilgi edinebilirler.
Kaynaklar:
