Cezayir, Fransız sömürgeciliğini suç ilan etti ve tazminat talep etti

Cezayir Parlamentosu, Fransa’nın Sömürgeciliğini Suç Sayan Yasayı Geçirdi

Cezayir’in parlamentosu, ülkenin Fransa tarafından sömürgeleştirilmesini bir suç olarak kabul eden tarihi bir yasayı oy birliğiyle kabul etti. Bu yasa, resmi bir özür ve tazminat talep ediyor. Cezayir’deki bağımsızlık savaşı sırasında, en az 1.5 milyon Cezayirlinin hayatını kaybetmesine neden olan Fransız sömürgeciliğinin yüceltilmesini de suç sayıyor.

Yasa ve Cezayir’in Ulusal Hesaplaşması

Perşembe akşamı yasayı kutlayan milletvekilleri, ulusal renkleriyle donanmış olarak "Cezayir yaşasın" sloganları attılar. Bu durum, Fransa’nın acımasız sömürge mirasıyla yüzleşmenin bir işareti olarak değerlendiriliyor. Yasa, Fransa’yı neden olduğu "trajedilerden yasal olarak sorumlu" tutuyor ve "tam ve adil" tazminatın "Cezayir devleti ve halkının devredilemez hakkı" olduğunu vurguluyor.

Cezayir, Fransa tarafından 1830’da işgal edildi ve 1962’ye kadar ülke üzerinde hakimiyet sürdü. Bu dönem, kitlesel öldürmeler, yerli Cezayir Müslümanlarının ikinci sınıf vatandaş olarak adlandırılması, işkence ve sürgünlerle doluydu.

Fransa ve Cezayir Arasındaki Tarihi Gerilim

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, daha önce Fransa’nın sömürgeciliğini "insanlığa karşı bir suç" olarak tanımlamıştı, ancak özür dilemekten kaçındı. Marine Le Pen’in liderliğindeki aşırı sağ partiler, sömürgeci vahşetleri kabul etmeye sürekli olarak karşı çıktılar. Le Pen’in babası Jean-Marie Le Pen, Cezayir Savaşı’nda savaşmış ve işkence iddialarıyla gündeme gelmiştir. RN üyeleri, kamuoyunda sömürgeciliği savunmuş, baskılarla ilgili raporları reddetmiş ve geçmişle yüzleşme çabalarını kınamıştır.

Cezayir, uluslararası toplumdan eski sömürge güçlerinin yağmalanan eserleri geri vermesi ve tazminat teklif etmesi yönünde artan bir baskının ortasında bu yasayı çıkardı. Özellikle, 1830’da Fransız kuvvetleri tarafından alınan 16. yüzyıla ait bakır top Baba Merzoug’un geri verilmesi talep ediliyor.

Tarihsel Eserlerin Geri İadesi

Fransa, daha önce sömürge yönetimine direnen 24 Cezayirli savaşçının kesik kafalarını geri getirmişti. Bu kafalar, Paris’teki bir müzede sergilenmekteydi. Cezayir, tazminat taleplerini desteklemek için geçtiğimiz ay Afrika ülkeleriyle bir konferans düzenledi. Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf, hukukî önlemlerin tazminatın "bir hediye veya iyilik" olmasını sağlamayacağını ifade etti.

Tarihçi Benjamin Stora, Fransız sömürgeciliği ve Cezayir bağımsızlık savaşı üzerine önde gelen bir uzman olarak, mevcut krizin bu zor geçmişle bağlantılı bir hafıza sorununu yansıttığını belirtmektedir. Stora, bu "korkunç takıntının" siyasi liderler ve aşırı sağa yakın medya kuruluşları tarafından körüklendiğini ifade ediyor.

Sonuç ve İleriye Dönük Adımlar

Eski Cezayirli diplomat ve kültür bakanı Abdelaziz Rahabi, bazı kişilerin "koloni dönemine geri döndüğümüz" hissine kapıldığını söyledi. Cezayir Cumhurbaşkanı Abdelmadjid Tebboune, Şubat ayında iki ülke arasındaki "zararlı iklimi" kınamış ve Fransa’nın Cumhurbaşkanı’na çatışmanın sona ermesi için sesini yükseltmesini istemiştir.

Cezayir’in Fransa ile olan bu karmaşık ilişkisi, geçmişin izlerini silmek ve gelecekte daha sağlıklı bir diyalog kurmak adına büyük bir adım olarak değerlendirilmektedir. Okuyucularımız, bu konudaki düşüncelerini paylaşmaya ya da ilgili makaleleri okumaya davet ediyoruz.